ابو القاسم سلطانى
138
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
مرار در انسداد مجارى ، غليان خون ، تبهاى متناوب ، ذات الجنب ، گال ، خارش و بهويژه ضماد آن در ورم ملتحمه چشم موثر مىباشد 6 * مرار نوعى شكاعى است و باد آورد و در فعل نزديك به آنها . . . 7 * چون شتر را فربه مىسازد و چيزى بهتر از آن نيست آن را شوك الجمال مىنامند و آن در گرمى معتدل و در سوم خشك است . برگ آن در درد پهلوى مزمن ، ناراحتىهاى قصبه الريه ، ضعف جگر و با نانخواه و گرد زجاج در سنگ مثانه و سختى دفع ادرار و خوردن سه دانه آن با شراب جهت دفع سموم موثر است مقدار خوراك آن حدود 10 گرم و جوشانده آن 35 گرم است و چون مصرف آن گاهى موجب سردرد مىشود آن را با كتيرا مصرف مىنمايند 8 * . قسمتهاى مورد استفاده گياه : برگ ، گل ، دانه و ريشه مىباشد . تركيبات شيميائى : گياه داراى مواد تلخ نظير كنىسين Cnicine يا سانتورين Centaurin ، كالسىتراپين Calcitrapine ، كالسىتراپيك اسيد Calcitrapic acid همچنين رزين ، صمغ و املاح پتاسيم مىباشد . خواص درمانى : برگ و گل مشهى ، مقوى ، تببر ميوه و ريشه مدر مىباشند . موارد مصرف درمانى : الف - مصارف داخلى : برگ و گلبرگها در كماشتهائى ، ضعف كبد و طحال ، تب بهويژه تب مالاريا و ميوه و ريشه در بيماريهاى مجارى ادرار و عدم ترشح كافى ادرار ، سنگ كليه و مثانه مورد مصرف دارد معمولا براى دفع سنگ گرد تخم را در سركه رقيق ريخته مىخورند . ب - مصارف خارجى : جوشانده گياه در ورم ملتحمه چشم و گرد ريشه براى درمان فيستول و برگ و گل جهت التيام دادن به زخمها به خصوص قرحههاى مزمن ، آرايش چهره و جلوگيرى از ريزش مو مورد مصرف دارد . ج - مصرف در دوران باردارى و شيردهى : در اين دوران مصرف آن ممنوع است . اشكال داروئى : 1 - دمكرده يا جوشانده 20 تا 60 گرم در ليتر برگ و گل ، مقدار مصرف 3 تا 5 فنجان در روز